محمد يوسف حريرى
283
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
فترت رسل ( ف ر ت ر س ) عَلى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ ( مائده - 19 ) فاصلهء ميان دوران حضرت مسيح عليه السّلام و بعثت پيامبر اسلام ( تفسير نمونه ) فترت وحى شهرت مدت زمانى كه در دوران رسالت ، وحى منقطع بود . گفتهاند كه چون پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از حرا بازگشت پس از نخستين وحى تا چندى اين وحى منقطع گشت و اين مدت را به اختلاف : 3 و 4 و 12 و 15 و 19 و 25 و 40 روز و يا متجاوز از 4 ماه گفتهاند . و در جهت آن گفتهاند : 1 . تا شوقش افزونتر گردد و آمادهتر باشد تا وحى را دريافت كند . 2 . تا اثبات گردد اين جملات ابلاغ شده حاصل خودانديشى يا حاصل نبوغ شخصى و يا ساختهء تخيل و توهم و نظير اينها نيست . 3 . الزامى بر وحى نبوده است . اين مقطع بسان ديگر مقطعهاى دوران رسالت پيامبر اسلام است و وحى در تمام دوران رسالت به تدريج فرود مىآمد . ( تفسير نمونه ، ج 27 ، ص 27 - تاريخ علوم قرآن ، ص 34 - سر البيان فى علم القرآن ، ص 31 - تاريخ قرآن ، ص 72 - پژوهشى پيرامون آخرين كتاب الهى ، ج 1 ، ص 26 - تاريخ اسلام ، سال چهارم آموزش متوسطهء عمومى ، ص 39 ) فجر نام يكى از سورههاى قرآن مجيد است - سوره فجر فردوس الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( مؤمنون - 11 ) 1 . از نامهاى بهشت است . 2 . نام باغهاى بهشت است . 3 . نام بهشت مخصوص است . ( مجمع البيان ) فرش الحروف ( ف ش ل ح ) يا - فروع قرائى ( بينات - ش 12 - ص 148 ) فرش قرائى ( ف ) يا ( - ) فروع قرائى فرعون ( ف ع ) اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى ( نازعات - 14 ) لقب پادشاهان مصر . اين لفظ 74 بار در قرآن مجيد و در داستانهاى بنى اسرائيل و حضرت موسى عليه السّلام آمده . قرآن درباره فرعون مىگويد كه او ادعاى الوهيت كرد و بنى اسرائيل را تعذيب مىكرد ، پسران آنها را مىكشت و دخترانشان را براى خدمتكارى زنده مىگذاشت و حضرت موسى در خانهء او پرورش يافت . او معجزات ( حضرت ) موسى عليه السّلام را دانسته تكذيب كرد و از دستور خدا سرپيچى نمود و چون ( حضرت ) موسى عليه السّلام با قوم خود از مصر بيرون رفت با لشكريان خودش آنها را تعقيب كرد و بشكافى كه با معجزه در دريا به وجود آمده بود با لشكريانش وارد شد و آب به هم برآمد و همگى غرق شدند . موقع غرق شدن گفت : به خدا ايمان آوردم . ولى پذيرفته نشد . جسدش را از آب گرفتند تا براى آيندگان عبرتى باشد . ( در سورههاى نازعات و قصص و اعراف و يونس و . . . ) در مورد تعدد فرعون در زمان حضرت موسى عليه السّلام در قرآن مجيد تصريحى نيست و عدهاى به وجود يك فرعون معتقدند ولى برخى به وجود دو فرعون اشاره كردهاند : 1 . فرعون تسخير - فرعونى كه با بنى اسرائيل